Μια σύντομη αναφορά σε έναν σημαντικό Γερμανό σνυνθέτη: Hans Werner Henze [1926 - 2012]
του Σπύρου Ραυτόπουλου
H.W. Henze: Ένας συνθέτης που τα παιδικά του χρόνια
σημαδεύτηκαν από τη ναζιστική προπαγάνδα και την αναγκαστική συμμετοχή του στη
χιτλερική νεολαία, ενώ η νεότητα και η ωριμότητά του από την αριστερή πολιτική
στροφή του και τις κομμουνιστικές του ιδέες (υπήρξε άλλωστε μέλος του Ιταλικού
Κ.Κ). Oι ιδέες του τον
οδήγησαν και στην Κούβα όπου δίδαξε για ένα χρόνο μέχρι που απογοητεύτηκε από
τον Κάστρο. Ωστόσο ο Henze δεν υπήρξε ακραιφνής ιδεολόγος. Τον ενδιέφερε το ανθρώπινο
και το κοινωνικό στοιχείο περισσότερο από το ιδεολογικό και στη διαμόρφωση της δικής του όπως και μιας
ευρύτερης κοινωνικοπολιτικής συνείδησης, η τέχνη του είχε πάντα ρόλο να παίξει.
Μουσικά πέρασε από την avant-garde και
το Darmstadt, από τον
σειραϊσμό και τον δωδεκαφθογγισμό σε μια προσωπική γραφή που τις δεκαετίες του
50 και 60 δεν κρινόταν από τους ακραία μοντερνιστές συναδέλφους του ότι
βρισκόταν σε επαρκή ρήξη με τον μουσικό συντηρητισμό.
Στην πραγματικότητα οι
διαφορές του συνθέτη με τη σχολή του Darmstadt δεν ήταν απλώς μουσικές αλλά και
πολιτικοκοινωνικές. Ο Henze
δεν μπορούσε να συμφιλιωθεί με την ιδέα μιας τέχνης που εννοούσε να πορεύεται
σε παράλληλους αλλά ποτέ τεμνόμενους δρόμους με εκείνους της πραγματικής
κοινωνικής ζωής, σε μια μουσική απολιτική όπως αυτή στην οποία πίστευε ο
Schoenberg και άλλοι συνθέτες. Η πολιτικοκαλλιτεχνική του προσέγγιση ήταν πιο
κοντά με εκείνες του Kurt Weill, του Hanns Eisler, και ως ένα βαθμό του Paul
Hindemith. Εξάλλου η απόστασή του από την ακραία μουσική πρωτοπορία της εποχής
ήταν που έκανε και τον Αντόρνο να ισχυριστεί ότι η μουσική του δεν ήταν «επαρκώς
χαοτική»! Ωστόσο η αποφυγή των ακροτήτων της αβαντ-γκαρντ και η
υφολογική ποικιλία των έργων του Henze, παρότι θεωρήθηκαν από διάφορους μουσικοκαλλιτεχνικούς κύκλους μειονεκτήματα κατάφεραν να τον φέρουν σε επαφή με
μεγαλύτερες μάζες από ότι πολλούς άλλους σύγχρονους συναδέλφους του.